فرهنگی.هنری.ادبی.تاریخی |
چرا که معلمی مقام پیغمبری
و تعلیم مقام خدایی است . (معلم شهید دکتر شریعتی )
معلم هدفش عشق است و ایثار هزاران خفته از عشق تو بیدار
(روز معلم برهمه ی معلمان سراسر جهان مبارک باد)
تقدیم به همه ی معلمان فدا کارو زحمت کش
بنه وار چهارو هفت بختیاری شهری سنگی یادگار دوران صفویه و مرکز فرمانروایی حاکمان بختیاری
با توجه به اینکه بخش ا عظم سرزمین بختیاریها را کوهستان تشکیل داده است مردم این دیار از گذشته های دور تا کنون برای سر پناه ازخانه های سنگی استفاده میکردند و مصالح به کار رفته در ساختمان روستاها ،شهرها ،قلعه ها، کاروانسراها ،را ه ها ،پلها و سد سازیها از سنگ و گچ و ساروج بوده است اثار و خرابه های انها هنوز در نقاط مختلف بختیاری بخوبی مشاهده میشود حاکمان بختیاری در طول دوران گذشته به دلیل اینکه به همراه ایل و تبار خویش کوچ میکردند بنا به ضرورت از شیوه زندگی و با در نظر گرفتن موقعیت و جمعیت و همچنین گستردگی قلمرو استقرار ایل بختیاری در بیلاق و قشلاق مراکزی را در جهت سکونت و فرمانروایی احداث مینمودند شهر سازی و قلعه سازی میان مردم بختیاری از دیر باز وجود داشته است به گونه ای که شهر ا یذ ه یا ما لمیر یکی از مراکز مهم فرمانروایی حاکمان بختیاری در دوره های مختلف به ویژه اتابکان لر بزرگ بختیاری بوده است و سپس محل فرمانروایی میر ها یا امیران بختیاری گردید که به مال میر تغییر نام پیدا کرد و طول دوران حکومت امیران بختیاری در نقاط مختلف بختیاری در ییلاق و قشلاق قلعه ها و شهرهای ساخته شده امیران بختیاری در دوران صفویه بنه وار چهار و هفت را که در مرکز قشلاق منطقه بختیاریها قرار داشت بر گزیدند زیرا به تمام نقاط بختیاری از شرق و غرب و جنوب دسترسی بیشتری داشتند همین امر باعث شد امیران بختیاری از ایذه به بنه وار نقل مکان کردند و بنه وار را اباد ساختند و به عمران و ابادانی منطقه بنه وار همت گماشتند شهر بنه وار در دامنه کوهستان گریوه و در ساحل رودخانه تلوک و حدفاصل بین شهر های دزفول و شوشتر از طرف غرب اند یکا ایذه از طرف شرق و لالی مسجد سلیمان ازطرف جنوب قرار گرفته راه های ارتباطی به این شهر از دو جهت شرق و غرب بود که دردو جهت مذکور دو برج دید ه بانی و با سنگر حفاظتی وجود داشته است راه شرقی راه ارتباطی است بین منطقه قلعه خواجه واندیکا و سپس ایذه یا مالمیر و راه غربی راه ارتباطی بین سردشت و لا لی سپس شوشتر و دزفول بوده است سبک معماری ساختمانهای این شهر مربوط به سبک معماری دوران صفویه است عمارتها و ساختمانهای این شهر عبارتند از قلعه و ساختمانهای اداری، تالار یا مهمان سرا، کاروانسرا ،استبل بزرگ جهت نگهداری اسبها. ساختمان عمارت قصر حاکم ،ساختمان زندان، حمام، مسجد در بالاترین منطقه شهر ساختمانهای بزرگان و کلانتران بختیاری خانه های متعدد کارگران و خدمه در حاشیه شهر میدان چوگان بازی و سایر نمایشهای رزمی در میدان شهر میباشد اثار خرابه های موارد مذکور در این شهر بخوبی مشهود است .
آب آشامیدنی شهر توسط کانالی در ضلع غربی شهر از چشمه آبی که به چشمه آبگرمه معروف است تامین شده است اثار سنگ چینهای کانال آب چشمه که به ارتفاع حدود 6 متر وعرض 2 متر میباشد جهت تراز آب کانال وعبور و هدایت ان به درون شهر بخوبی مشاهده میشود برای تامین آب کشاورزی سدی بروی رودخانه ی تلوک احداث شده که فاصله ان با شهر حدود سه کیلومتر میباشد و کانالی را به طول سه کیلومتر از محل سد به سمت زمینهای اطراف شهر احداث کرده اند و به دلیل وجود سخره ای که بین راه سد و زمینها وجود داشته است به وسیله گچ و ساروج در دل سخره به سختی کانال آب را ساخته اند وآب را هدایت کردند در طول مسیر کانال چندین اسیاب آبی نیز احداث نموده اند که اثار انها نمایان است بیشتر این اقدامات در دوران حاکمیت خلیل خان آسترکی بختیاری صورت گرفته است ؛ زیرا خلیل خان بیشتر وقت خود را صرف عمران و آبادانی و توسعه کشاورزی در مناطق بختیاری نموده است در خلیل آباد الیگودرز که در دامنه اشترانکوه لرستان می باشد قلعه و شهرکی ر ا نیز بنا نموده است .
که به نام خلیل خان معروف است و اقدامات مهمی برای توسعه کشاورزی انجام داده کانال آبی را به طول تقریبی 15 کیلومتر از سرچشمه آب کمتدان احداث نموده و دشت خلیل آباد را بوسیله این کانال آب مشروب ساخته است در چغاخور و دیمه از توابع شهر کرد و حتی سردشت دزفول نیز چنین اقداماتی جهت عمران و آبادانی منطقه ی بختیاری انجام داده است در جای جای نقاط مختلف بختیاری نام این مرد بزرگ بر سر زبانهاست و اما اولین حاکمی که در شهر بنه وار اسقرار پیدا کرد و توسط حکومت مرکزی فرمان حاکمیت لر بزرگ بختیاری را دریافت نمود امیر تاجیر خان آسترکی بختیاری بود وی توسط شاه طهماسب صفوی در سال 974 ه.ق ریاست و رهبری قوم خود را عهده دار گردید کتیبه ی سنگی که در بنه وار چهار و هفت موجود است گواه این مطلب است برای اطلاع بیشتر خوانندگان این مقاله بازنویسی متن کتیبه سنگی امیر تاجمیر خان را ارائه خواهیم داد.
متن کتیبه
قد متعنا فی عمارتک بنعت عن رفعت العزتک حضرة. قدوة العارفین و برهانک المتقين مقتدار باب الصدق والیقین خلاصدود ان اولاد سید المرسلین ابوالحسن علی ابن و علی بن [.... ]الحسین قد من الله مرجو العارفین والا حضرت امارت و ایالت ما رفعت دستگاه نظارت ا لحکومت و العزو الا اقبال جهانگیر سلطان حضرة عزة ماب حاجی الحرمین خلا امیر تاجمیر بختیاری سنه سبعه و سبعین و تسعمایه (سال977 ه.ق).این کتیبه به دستور امیر تاجمیر خان آسترکی بختیاری حاکم بختیاری در سال977 هجری قمری و توسط حسن ابن خواجه کما الدین خوانساری بر روی تخته سنگ بزرگی در بنه وار چهار و هفت حک گردیده است.
اسکندربیک ترکمان منشی دربار شاه عباس و مولف کتاب عالم ارای عباسی در جلد دوم ص 843 اورده است که امیر تاجمیرخان بختیاری که پدر در پدر میرو میرزاده الوار بختیاری بود و با هیچکس رام نشده بود از وفور عقیدت و اخلاص به درگاه پادشاه صفوی رهسپار گردید و پیش کش های لایق گذرانید و بواسطه ی این امر مورد الطاف پادشاه قرار گرفت و به خلعت گرانبها سر افراز گردید.
ا میر اشرف خان مولف کتاب شرفنامه نیز در مورد امیر تاجمیر خان بختیاری در ص 76 مینویسد در شهور سنه اربع و سبعین وتسعایه شاه طهماسب صفوی سرداری و رهبری لر بزرگ که مشهورند به بختیاری را به تاجمیر آسترکی که عمده عشایر آن قوم
بود تفویض کرده بود و سپس می افزاید بعلت عدم پرداخت مالیات توسط شاه طهماسب به قتل می رسد و پس از قتل امیر تاجمیر خان شاه طهماسب پیشوایی و رهبری آن قوم را به میر جهانگیر خان از همان طایفه واگذار نمود مشروط بر اینکه سالانه بهای ده هزاررا به عنوان مالیات به حکومت مرکزی بپردازد امیر جهانگیر خان این امر مهم را در رابطه با مالیات پذیرفت و ابتدای کار با مخالفت شدید سران و بزرگان بختیاری جهت عدم پرداخت مالیات مواجهه گردید زیرا امیر شاه حسین بختیاری رقیب سیاسی وی که نامزد حاکمیت بختیاری بودعده ای از بزرگان و سران بختیاری را با خود همدست نمود و از پرداخت مالیات سرپیچی نمودند و به مقابله با امیر جهانگیر خان و دولت مرکزی پرداختند امیر جهانگیر خان با کمک دولت مرکزی رقیب سیاسی خود امیر شاه حسین و هم پیمانانش که تعداد 15 نفر بودند از سر راه خود بر داشت و در قلعه و شهر بنه وار استقرار یافت و یک کنفدراسیون ایلی تشکیل داد و بختیاریها را به دو شاخه ی چها ر لنگ و هفت لنگ تقسیم نمود و همچنین شرایطی را مهیا ساخت تا اینکه بزرگان و سران بختیاری در جوار قلعه خود خانه بسازند بطوریکه بتوانند برای مذاکرات و جمع اوری نیرو و اخذ مالیات به آنها دسترسی داشته باشد وی توانست با این شیوه اتحاد بین چهار لنگ و هفت لنگ را برقرار سازد و شهر بنه وار را بنام چهار و هفت نام گذاری نمود امیر جهانگیر خان رضایت حکومت مرکزی را نیز فراهم ساخت و نشان داد که حاکمی لایق و تواناست اقدامات جهانگیر خان در دوران صفویه سبب شهرت و نفوذ وی در دولت مرکزی گردید بطوریکه اجرای طرح الحاق آب کوهرنگ به زاینده رود در زمان شاه عباس کبیر به امیر جهانگیر خان واگذار گردید و مدت 5 سال روی این طرح کار شد اما با مرگ شاه عباس متوقف شد در سال 1037 ه.ق خلیل خان فرزند امیر جهانگیر خان جانشین پدر گشت و حکومت بختیاری را عهده دار گردید خلیل خان شهر بنه وار را توسعه داد و به عمران و ابادانی و همچنین توسعه کشاورزی در مناطق مختلف بختیاری پرداخت شهر بنه وار در دوران خلیل خان در اوج قدرت و عظمت قرار گرفت پس از خلیل خان فرزندان و نوادگانش تا اواخر دوران افشاریه حاکمیت بختیاری را به مرکزیت بنه وار چهار و هفت در قشلاق و خلیل آباد در ییلاق عهده دار بودند سر انجام با کوچ ایل بختیاری توسط نادر شاه به خراسان بنه وار متروکه شد و رو به ویرانی و دیگر شکوه و عظمت خود ر ا باز نیافت و امروزه آثارو خرابه های بجای مانده از این شهر حکایت از هزار راز نهفته در دل خود دارند البته چند سالی است که جز آثار ملی استان خوزستان قرار گرفته است اما متاسفانه اداره میراث فرهنگی خوزستان هیچ گونه اقدامی جهت باز سازی و نگهداری آن ننموده است و هم اکنون طایفه بابا احمدی ساکن آن هستند و اقدام به ساخت و ساز بی رویه در آن خرابه ها نمودهاند که باعث از بین رفتن بافت باستانی آن گردیده است.
 |
BLOGFA.COM |
|