"سابقه بازی چوگان در بختیاری "
(نوشته شده توسط احمدرضا عبدالهی شهریور ۱۴۰۰ خورشیدی )
✍،بازی چوگان یکی از ورزش های کهن ایرانی است که سابقه آن به ششصد سال قبل از میلاد مسیح می رسد. ودر دوران هخامنشیان این بازی رواج داشته است. بگونه ای که به هنگام کشورگشایی داریوش اول در هند این بازی در آن کشور رواج یافت و همچنین دردوره ساسانیان بخشی از بازیهای آن دوره بوده است. رودکی نخستین شاعری است که پس از اسلام از چوگان گفتگو می کند . فردوسی نیز فراوان از آن نام برده و قصه چوگان بازی سیاوش و اسفندیار را به نظم در آورده است. این بازی بین ایرانیان و تورانیان بعنوان مسابقه و نشان دادن توان رزمی و سوارکاری بین دو کشور را نشان می دهد در این بازی فردوسی در توصیف سیاوش ایرانی چنین می سراید:
سیاوش از ایرانیان هفت مرد 
گزین کرد شایسته اندر نبرد .
سیاوش برانگیخت اسب نبرد .
چو گوی اندر آمد به پیشش به گرد
  و در جایی دیگر می گوید :
همه کودکان را به میدان فرست
ببازیدن  گوی و چوگان فرست .
ودر گذشته این بازی به دلیل اینکه میان پادشاهان رواج داشته است به بازی شاهان نیز معروف بوده است و همچنین نام چوگان از چوبی گرفته شده است که سواران بوسیله آن بازی می نمودند.این بازی در ابتدا عنوانی نظامی و جنگی داشته و سواران ایرانی در آن استعداد اسب های جنگی خود را به نمایش می گذاشتند.
همه بزم و نخجیر بود کار اوی.
دگر اسب و میدان و چوگان و گوی 
بازی چوگان در دوران صفویه نیز احیا شد بگونه ای که در شهر اصفهان میدانی اختصاصی تحت عنوان نقش جهان برای این بازی ساخته شد و سواران ایرانی در این میدان به بازی چوگان می پرداختند . شاه عباس کبیر نیز خود چوگان بازی میکرد . در دوران صفویه بازی چوگان در بختیاری توسط حاکمان بختیاری از جمله میرجهانگیر خان و خلیل خان آسترکی بختیاری رواج یافت و در شهر سنگی بنه وار که اولین تختگاه حکومتگران  عصر صفوی بود ، در مرکز شهر میدانی برای چوگان بازی و تعلیم سواران جنگی احداث گردید. این میدان در مرکز خرابه های قلعه خلیل خان یا همان بنه وار چهار و هفت هنوز مشهود است . زند یاد سردار اسعد بختیاری نیز به این موضوع اشاره نموده است و می نویسد ریاست کل بختیاری از ابتدایی حکومت صفویه تا زمان سلطنت کریم خان زند بعهده فرزندان جهانگیرخان بوده و نیز می افزاید اشخاص فوق الذکر کمال قوت و قدرت را داشته اند چنانکه از ابنیه ای که در دو محل گرمسیر ساخته اند شوکت آنها را می رساند .یکی از ابنیه را در سردشت و دیگری را در بنه وار است .اما عمارت بنه وار که بمنزله قصر است باشکوهتر است و تمام خوانین بختیاری در آنجا محض اینکه در جوار خان و رئیس خود بوده بوده باشند برای قشلاق عمارت مخصوصه ساخته بودند و نیز می افزاید در دو مکان مذبور اسب تازی بوده که خوانین در آنجا مشغول اسب تاختن و گوی زدن (چوگان بازی ) بوده اند . علاوه بر این دو محل که سردار اسعد در کتاب تاریخ بختیاری به آنها اشاره دارد این خوانین در دو محل دیگر در منطقه ییلاقی نیز دو شهر ویا قلعه بنا نموده بودند . یکی در جنوب شهر الیگودرز و در دامنه اشترانکوه بنام خلیل آباد که از نام خلیل خان گرفته شده است و دیگری در کوهرنگ کنار چشمه دیمه بنا و یا احداث نموده بودند که در این دو شهر نیز میدان چوگان بازی دایر بوده است .  
بگونه ای که در شهر خلیل آباد چهار میل سنگی که بعنوان دروازه از آنها استفاده می شده  در خرابه های خلیل آباد باقی مانده است و همچنین بر روی یکی از میل های  سنگی دروازه های چوگان کتیبه ای به نام یحیی خان نوه خلیل خان آسترکی بختیاری  به تاریخ ۱۱۱۶قمری ایجاد شده است . و بر روی این کتیبه چنین نوشته شده است . 
 بتاریخ یحیبن یوسف نهاد .
بنایی که تا هفت دوران بود.
پی سال تاریخ او عقل گفت.
سر دشمنش گوی میدان بود.
سنه ۱۱۱۶ قمری. 
خلیل آباد از زمان حاکمیت خلیل خان بر بختیاری بعنوان قلعه ییلاقی احداث شده بود و تا زمان پادشاهی نادرشاه این شهر آباد بوده و سواران بختیاری در میدان های چوگان در شهرهای نام برده از جمله خلیل آباد و چغاگرگ در منطقه الیگودرز و بنه وار چهار و هفت از توابع شهر لالی در میادین این شهرها به چوگان بازی و اسب تازی به رقابت می پرداختند. اما متاسفانه بعد از انقراض حکومتگران بختیاری در عصر صفویه و افشاریه بازی چوگان در بختیاری به فراموشی سپرده شد. 
منابع :
۱، شاهنانه فردوسی ،  حکیم ابوالقاسم فردوسی 
۲، _ گوی و چوگان ، جمال الدین اکرمی
۳_اشعار شعرا ی ایرانی از جمله رودکی 
۳_تاریخ بختیاری ، سردار اسعد بختیاری