چوقا :

در ايران قوميت ها وايلات مختلفي زندگي ميكنند كه هر كدام با مشخصه هاي خاص، مثل: گويش ، لباس، مكان زندگي و... از ديگري تميز داده ميشود  وايل بختياري يكي از بزرگترين ايلات اين مرز وبوم است «درايران ايلي زندگي ميكند كه بيشترين سرزمين ايلياتي جهان وصاف وصادق ترين نفرات را در خود دارد و آن هم ايل بختياريست  »  ايل بختياري كه دراستانهاي كهكلويه وبوير احمد ، چهارمحال وبختياري ، استان اصفهان ، لرستان ، مركزي ، نيمي از استان قم ( نيزار هاي قم)  خوزستان وهرمزگان....  وديگر نقاط كشور زندگي ميكنند بيشترين سرزمين و جمعيت ايلياتي كشور را دارند . ناگفته نماند كه در زمان پادشاهان قبل از دوره ي  پهلوي مثل نادر شاه  ايل بختياري به خراسان وافغانستان وديگر نقاط تبعيد وهم اكنون نژاده تبعيد شدگان نيز در آن نقاط مشغول زندگي هستند . بختياري هر كجاي جهان كه باشد بختياريست و از نمادها وپوشش  زيبايش كاملا مشخص وآشكار است . لباس وپوشش بختياريها در عين حال كه ساده به نظر ميرسد با پيشينه اي فراتر از انديشه ي ما  در ايران باستان  ريشه دارد.

چوقا (چوخا) پوشش بالا تنه ي مردان بختياريست كه با پشم گوسفنداني كه توسط خود ايلياتيان چيده (چَهرِه) ميشود و توسط زنان در دستگاهاي بسيار ساده ي ريسندگي به نام دوك (ديك) به نخ هاي محكم و زيبا تبديل وآماده ودر دستگاه بافت (دار يا تمدار) بافته ميشود . در بافت چوقا اغلب از پشم گوسفندانِ جوان و نر، دو يا سه ساله ( كَووِِه) استفاده ميشود زيرا درخشندگي  ودوام بيشتري دارند .

چوقا بالا پوشي راسته و بدون آستين كه قد آن تا زانوست و جلوي آن سرتا سر باز است

در مورد چوقا نظرات بسياريست كه قابل تامل واحترامند. برخي پژوهشگران طرح آنرا برگرفته از معبد چغا زنبيل ميدانند كه شباهت زيادي به همديگر دارند وعده اي ديگر نظرات ديگري بر اين لباس دارند

من بر اين عقيده ام كه چوقا لباس درباريان ، دلير مردان ، جنگاوران وپهلوانان بوده  و در قسمتهاي جلوي سينه وشكم وقسمتهايي بدون آستين، زره وبازوبند و كمربند وآلات حكومتي ويا پهلواني مي بستند كه در دربار و جنگاوران تفاوتهايي داشتند  بسته ميشده است .

در بافتن چوقا با بستن هر گره كه در پشت شانه داده ميشود يك بار"  نام خدا " بر زبان بافنده جاري ميشود كه به عقيده ي بافندگان و بختياري ها  اين نام هاي مكرر ومتوسل شدن به   خدا ، حافظ وپشتيبان مردانيست كه چوقا را بر تن دارند. من رنگهاي سفيدوسياه چوقا را  با اينكه  برگرفته از  ستونهاي تخت جمشيدميبينم ،  به ترتيب نماد نيكي ونماد پليدي واهريمن نيز تعبير مي كنم  كه نيكي از گستره ي پائين چوقا به سمت بالا حركت كرده وسياهي وپليدي را از بين ميبرد ومعتقدم  كه هنوز هم لباس بختياري زيبا ترين وشكيل ترين لباس جهان است . اگر چوقا همراه با دويت ، گيوه و كلاه خسروي( بدون شك بختياري ها باز ماندگان خسروان بزرگ ايران زمينند وهمين كلاه خسروي خود گواه اين گفته است ) پوشيده شود وحمايل وشال  بر آن بسته گردد از زيبايي بسيار چشمگيري بر خوردار است  . لباس زنانه بختياري نيز: ( پيراهن،پاچين ،شولار قري (شولار مخمل) ،مينا ،لچك، جليقه (جليزقه ) بند وسوزن( بند سيزن) ، گيوه زنانه ، سر ريزه ، بازوبند وگردنبندهايي از سنگهاي قيمتي)  هستند كه معرفي  هر كدام به يك كتاب نيازمنداست وانشاله در شمار هاي بعدي  توضيح داده ميشود  .

چقدر زيباست كه زنان ومردان بختياري از پوشش اصيل و شكيل خود استفاده كنند وبا گويش زيبا و دلنشين خود سخن بگويند .

غلامعلي آستركي